fbpx

Khai thác yến sào Cù Lao Chàm – “Vàng trắng” xứ Quảng

Nội dụng chính

Yến sào Cù Lao Chàm

 

Hòn đảo Cù Lao Chàm không chỉ nổi tiếng với những địa điểm thơ mộng như Suối Tình, Âu thuyền, Eo gió, Bãi Xếp….. mà còn được thiên nhiên ban cho nhiều của ngon vật lạ, trong đó phải kể đến Yến sào. Yến sào Cù Lao Chàm là một thực phẩm cao cấp, nó được xem là “vàng trắng” của Hội An. Để khai thác được đặc sản quý hiếm này, người thợ lấy tai yến phải rất khéo léo và dễ dàng gặp những nguy hiểm trong quá trình khai thác.

 

tinh hinh nuoi chim yen

>>> Xem thêm: đặc sản cù lao chàm

Câu chuyện về xuất xứ của nghề khai thác Yến sào Cù Lao Chàm

Truyền thuyết kể rằng, ngày xưa có một gia đình gồm 2 vợ chồng già và một đứa con gái sống ở ven biển. Một hôm, gặp một cơn đại hồng thuỷ, cả làng chỉ có gia đình cô gái sống sót nhưng bị đánh dạt vào đảo. Lúc đấy, ba mẹ cô rất đói, nhưng quanh đó không có gì ăn, cô gái trẻ đã phải đi hết xung quanh đảo để tìm thức ăn cho ba mẹ, nhưng cuối cùng chỉ tìm được một miếng khoai khô kẹt giữa hai vách đá. Vì ba mẹ đã già, lại kiệt sực vì cơn đại hồng thuỷ, nên cô gái phải mớm miếng khoai khô với nước bọt của mình để ba mẹ cô dễ ăn. Sau khi ba mẹ cô đã trở nên đỡ hơn, thì cũng là lúc cô gái trẻ kiệt sức và chết. Mấy năm sau, người dân thấy trên mộ nàng có rất nhiều chim bay xung quanh, đó là loài chim Yến.

Làng nghề khai thác Yến sào Cù Lao Chàm đã có từ lâu đời. Dưới thời nhà Nguyễn, nghề khai thác Yến ở làng Thanh Châu – Hội An đã có đóng góp lớn cho nền kinh tế của địa phương, đồng thời, cũng giúp giữ gìn và bảo vệ chủ quyền biển đảo.

Thời điểm mà Yến làm tổ là vào mùa xuân, đây cũng là lúc mà các thợ lấy tổ Yến bắt đầu khai thác. Tổ chim Yến được xây theo một cách rất độc đáo, đó là chim Yến sẽ dùng nước bọt của mình để nhả lên những vách đá cheo leo nằm trong hang sâu. Lúc vừa mới nhả nước bọt ra thì nước bọt thường có màu trắng phớt hồng, nhưng sau một thời gian ngắn, vì tiếp xúc với không khí, tổ yến dần trở thành màu trắng đục. Vì hình dáng của tổ yến khá giống với cái vành tai, vì vậy có một số nơi còn gọi tổ yến là tai yến.

Tai yến có lượng dinh dưỡng cao, chiếm từ 36-52% protein và là một nguồn dược liệu rất quý giá. Yến sào Cù Lao Chàm giúp tăng sức đề kháng cho cơ thể, bổ huyết, tráng dương…. Hơn nữa, còn có thể ngăn ngừa, thậm chí chữa được nhiều loại bệnh nan y. Chính vì vậy, yến sào Cù Lao Chàm là loại hàng hoá quý hiếm, và có giá thành cao trên thị trường từ xưa đến nay.

 

yen sao hoi an 3 1 scaled 1

 

Có người nói rằng, người đầu tiên phát hiện ra yến sào Cù Lao Chàm là một cặp vợ chồng làm nghề đánh bắt cá người làng Thanh Châu (theo dân gian, đó là vợ chồng ông Trần Tiến, hiện còn miếu thờ tại thôn Thanh Đông – xã Cẩm Thanh, dân gian gọi là miếu Ông Tiến – ông Tổ nghề yến) đi đánh cá bị bão đánh dạt ra Cù Lao Chàm. Bị kẹt ở lại đảo nhiều ngày, nhưng xung quanh không thấy có gì để ăn. Ông đi tìm xung quanh đảo thì thấy tổ chim Yến, ông bèn bứt lấy tổ Yến và ăn thử. Sau khi ăn một lúc thì ông thấy tinh thần và cơ thể dần trở nên khoẻ khoắn, nhờ đó mà cặp vợ chồng có đủ sức lực để chuyền thuyền về lại bờ. Về đến nơi, ông Tiến bèn kể với dân làng mọi chuyện đã xảy ra. Từ đó, làng Thanh Châu trở thành làng khai thác Yến nổi tiếng lúc bấy giờ.

>> Xem thêm: Mực một nắng Cù Lao Chàm – Thử một lần là khó quên

Vào thời nhà Nguyễn (từ đời vua Gia Long) đã thành lập “Thanh Châu yến đội”, giao cho dân làng xứ Thanh Châu (Hội An) khai thác tai Yến ở vùng đảo Cù lao Chàm và nộp thuế hàng năm cho nhà nước. Sau này, mở rộng vào các tỉnh như Bình Định, Khánh Hòa. Tuy nhiên, yến sào Cù Lao Chàm vẫn được đánh giá là quý hơn và giá cả cao hơn.

Ở Cù Lao Chàm có 4 hang chim yến chọn là nơi tụ họp về làm tổ. Đó là hang Khô, hang Tò Vò, hang Tai và hang Cả. Mùa khai thác yến sào Cù Lao Chàm thường được tổ chức hai đợt: vào tháng 4 và tháng 8 trong năm.

 

nghekhaithacyenculaocham

Loài chim yến thường bám vào vách đá bên trong hang khá cheo leo, hiểm trở để làm tổ, đẻ trứng nhằm tránh sóng biển, gió lùa. Vì vậy, để khai thác tổ Yến, đội thợ phải dựng một giàn tre phía sâu trong hang. Vì diện tích trong hang nhỏ hẹp, nhiều ngóc ngách, thợ khai thác yến vừa phải dùng sức lực, vừa phải quan sát, dự tính chiều dài từng cây tre để tạo kích thước phù hợp cho toàn bộ khung giàn.

Những cây tre chắc chắn, cứng cáp được người thợ đưa vào sâu bên trong hang. Để bắt được giàn một cách vững chắc, người thợ lấy yến phải có khi phải leo vào sâu hơn bên hang, thậm chí là bám vào các vách đá trơn trượt do phân chim, bùn đất… nên công việc này đòi hỏi sự chuyên nghiệp và yếu tố mạo hiểm. Sau nhiều tiếng đồng hồ làm việc hết sức lực, bộ khung giàn đặc biệt được hình thành. Những người lấy tổ yến sẽ leo theo giàn tre này để khai thác tai yến. Do đó, việc làm một giàn thang đúng kỹ thuật luôn là yêu cầu tiên quyết trong quy trình khai thác.

>>> Xem thêm: review cù lao chàm

 

nghekhaithacyenculaocham4

Những người khai thác yến leo trên dàn giáo này để gỡ tổ yến bằng tay, hạn chế dùng sào để tránh làm tổ yến bể (vỡ), giảm chất lượng của thành phẩm. Tại những vị trí quá xa so với giàn tre, những người thợ lấy tai yến phải dùng những chiếc sào dài để với tới và thọc một cách nhẹ nhàng để gỡ tai yến ra khỏi vách đá. Trong những hang Yến thường thiếu ánh sáng, và rất trơn trượt vì rêu bám và phân chim, hang thường sâu hoắm và có nhiều ghềnh đá. Chỉ cần sơ sẩy một chút thì cũng có thể gây nguy hiểm đến tính mạng. Mỗi đợt khai thác chỉ kéo dài từ 7 đến 10 ngày, mỗi hang chỉ khai thác chứng vài ngày là hết. Sau hai mùa khai thác, sẽ có người được phân công để bảo vệ hang Yến, du là ngày nắng hay mưa, ngày thường hay lễ Tết, để tránh những kẻ có ý đồ xấu sẽ đến phá tổ hoặc dẫn dụ Yến bay đi chỗ khác.

Tổ yến sau khi khai thác, sẽ được mang về làm sạch bằng cách lấy dao nhỏ nhọn hoặc nhíp nhặt hết những cặn bẩn. Sẽ có hàng chục công nhân làm việc này trong vài ngày. Tổ Yến sau khi qua sàng lọc sẽ được phân thành các hạng căn cứ theo kích thước màu sắc, khối lượng gồm: Yến huyết, yến thiên, yến quang, yến bài, yến địa, yến vụn.

5b4760125dgio yen kwwu 2

 

Hằng năm vào mùng 10.3 âm lịch tại Miếu Tổ Nghề Yến ở Bãi Hương, cư dân trên đảo và những người khai thác yến khắp nơi đến đây, mang theo lễ vật và dâng hương lên Tổ Nghề. Nhằm để tưởng nhớ đến công ơn những tổ nghề đã có công phát hiện và truyền lại, và cũng để mong đời sau sẽ luôn giữ gìn và phát triển nghề.

0 0 votes
Đánh giá hữu ích
Đăng kí
Thông báo về
0 Bình Luận
Inline Feedbacks
View all comments

Các bài liên quan

Top 5 Khách Sạn Ở Cù Lao Chàm

Là hòn đảo xinh đẹp, còn vẹn nguyên nét đẹp hoang sơ, khó cưỡng của tự nhiên, Cù Lao Chàm ngày nay trở thành một địa điểm du lịch biển đảo vô cùng hấp dẫn với sự phát triển không

Đọc thêm »

#Hỏi Đáp

Các lưu ý cần đọc qua trước khi chuẩn bị cho chuyến du lịch Cù Lao Chàm của bạn.
Chủ đề

Các bài liên quan